English

Profiadau Menywod yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf

Casgliad o wybodaeth, profiadau a ffotograffau a gofnodwyd gan Archif Menywod Cymru yn 2014-18

Casgliad o wybodaeth, profiadau a ffotograffau a gofnodwyd gan Archif Menywod Cymru yn 2014-18


Chwilio
Chwilio uwch

Chwilio'r casgliad


Chwilio am:
   Pob maes:
   Enw:
   Man geni:
   Galwedigaeth:
   Carfan:
   Lleoliad y cofeb:
   Dyddiad marwolaeth:
   Lleoliad marwolaeth:
   Achos marwolaeth:
   Nodiadau a ffynnonellau:
   Delweddau:
   Cyfeirnod:

Darganfuwyd 14 cofnod.

Margaret Evans Thomas

Man geni: Pwllheli

Gwasanaeth: Nyrs staff, TFNS, 1914 - 1918

Marwolaeth: 1918-11-08, Ysbyty Cyffredinol 1af Llundain, Pneumonia

Cofeb: Cofeb Ryfel, Cofeb i’r Nyrsys, Ysbyty St Bartholomew's , Pwllheli; Llanelwy, Caernarfon, Sir y Fflint, Llundain

Nodiadau: Roedd Margaret o deulu Cymraeg ei iaith a magwyd hi ym Mhwllheli o pan oedd hi’n 9 oed gan ei modryb a’i hewyrth. Mae’n debygol iddi hyfforddi’n nyrs yn Llundain, efallai yn Ysbyty St Bartholomew a ddaeth yn Ysbyty Gyffredinol gyntaf Llundain. Yn ystod y Rhyfel gwasanaethodd yn Nyrs Staff nes iddi farw o’r ffliw yn 28 oed. Disgrifiwyd hi fel person llawen a pharod. Talodd y Swyddfa Ryfel gostau ei hangladd o £20 2s 0d. Ar ei charreg fedd ym mynwent Pwllheli gwelir y plac coffa (a elwid yn ‘dead man’s penny’) a anfonwyd at ei pherthnasau ar ôl y rhyfel. Gwelir ei henw hefyd ar Gofeb y Nyrsys yng nghadeirlan Llanelwy. Diolch i Wayne Bywater.

Ffynonellau: http://www.flintshirewarmemorials.com/memorials/st-asaph-memorial/st-asaph-cathedral-welsh-nurses-ww1/thomas-margaret-evans WO-399-14971

Cyfeirnod: WaW0017

Enw M E Thomas, Cofeb Ryfel Pwllheli

Cofeb Ryfel Pwllheli

Enw M E Thomas, Cofeb Ryfel Pwllheli

Llythyr oddi wrth Miss Sidney Brown at Agnes Conway o Adran Fenywod yr Imperial War Museum yn rhestri enw Margaret a’i bod wedi marw o niwmonia.

Llythyr

Llythyr oddi wrth Miss Sidney Brown at Agnes Conway o Adran Fenywod yr Imperial War Museum yn rhestri enw Margaret a’i bod wedi marw o niwmonia.


Bedd Margaret Evans Thomas ym mynwent Pwllheli yn dangos ei ‘dead man’s penny’. Diolch i Veronica Ruth

Bedd Margaret Evans Thomas

Bedd Margaret Evans Thomas ym mynwent Pwllheli yn dangos ei ‘dead man’s penny’. Diolch i Veronica Ruth

Enw Margaret Evans Thomas, cofeb 1st London General Hospital

Cofeb rhyfel

Enw Margaret Evans Thomas, cofeb 1st London General Hospital


Enw Margaret Evans Thomas, ar Gofeb y Nyrsys, Cadeirlan Llanelwy

Cofeb y Nyrsys, Cadeirlan Llanelwy

Enw Margaret Evans Thomas, ar Gofeb y Nyrsys, Cadeirlan Llanelwy

Llythyr oddi wrth fodryb Margaret, Mrs Summers yn egluro’r enwau gwahanol ar ei thaliadau angladd.

Llythyr

Llythyr oddi wrth fodryb Margaret, Mrs Summers yn egluro’r enwau gwahanol ar ei thaliadau angladd.


Llythyr oddi wrth fab-yng-nghyfraith Mrs Summers yn egluro’r enwau gwahanol am daliadau angladd Margaret.

Llythyr

Llythyr oddi wrth fab-yng-nghyfraith Mrs Summers yn egluro’r enwau gwahanol am daliadau angladd Margaret.


Ethel Saxon

Man geni: Abertyleri

Gwasanaeth: Nyrs Staff, TFNS

Marwolaeth: 1917-09-03, Appendicitis/Llid y pendics

Cofeb: Cofeb Ryfel; Cofeb y Nyrsys; Llidiart Delhi, Kingsland; Cadeirlan Lerpwl; Delhi, Swydd Henffordd; Sir Gaerhirfryn; India

Nodiadau: Ganed hi yn 1891, roedd ei thad yn adeiladydd a saer. Gweithiodd am gyfnod yn Lerpwl cyn mynd dramor. Ymddeolodd ei rhieni i Kingsland, swydd Henffordd lle caiff ei choffáu; gwelir ei henw hefyd at gofeb y Nyrsys, Cadeirlan Lerpwl ac ar Gofeb Ryfel India – Llidiart Mawr Delhi

Cyfeirnod: WaW0134

Enw Ethel Saxon, Cofeb Ryfel Kingsland

Cofeb Ryfel Kingsland

Enw Ethel Saxon, Cofeb Ryfel Kingsland

Enw Nyrs Staff Ethel Saxon ar Restr Anrhydedd Eglwys Kingsland

Rhestr Anrhydedd, Eglwys Kingsland

Enw Nyrs Staff Ethel Saxon ar Restr Anrhydedd Eglwys Kingsland


Rhybudd Marwolaeth Ethel Saxon

Rhybudd Marwolaeth

Rhybudd Marwolaeth Ethel Saxon

Cofeb y Nyrsys, Cadeirlan Lerpwl

Cofeb y Nyrsys

Cofeb y Nyrsys, Cadeirlan Lerpwl


Enw Ethel Saxon ar Gofeb y Nyrsys, Cadeirlan Lerpwl

Cofeb y Nyrsys Lerpwl

Enw Ethel Saxon ar Gofeb y Nyrsys, Cadeirlan Lerpwl


Janet Parry

Man geni: Y Dre Newydd

Gwasanaeth: Nyrs (Prif), TFNS, 1914 - 1919

Nodiadau: Cyn y Rhyfel gweithiai Nyrs Parry yn Ysbyty Heswall, Cilgwri. Wedi cyfnod yn gweithio yn Ysbyty Cyffredinol Cyntaf y Gorllewin (Ysbyty Fazackerly), Lerpwl, bu’n gwasanaethu ar yr HMHS Mauretania, yn hwylio yn ôl a blaen i’r Aifft sawl tro. Wedi cyrraedd yr Aifft yr eildro, ysgrifennodd adre “I can't say that I am in any rnway struck with Egyptian life, and the food, oh dear! I suppose you get used to it. ... ”. Yn ddiweddarach bu’n gwasanaethu yn Ffrainc ac enillodd yr Royal Red Cross yn Ionawr 1919. rn

Ffynonellau: Montgomeryshire Express, Montgomeryshire County Times

Cyfeirnod: WaW0149


Annie Matilda Breeze

Man geni: Machynlleth

Gwasanaeth: Nyrs, TFNS ?, 1914 -

Nodiadau: Mae’n debygol i Annie Breeze hyfforddi yn Llundain, gan fod ei henw yn ymddangos yn rhif 1 ar Restr Anrhydedd Caple Cymraeg Kings Cross. Gweithiodd mewn ysbytai yn Aldershot cyn gadael am Ffrainc yn 1916. Enillodd fedal y Groes Goch Brydeining y flwyddyn honno.

Cyfeirnod: WaW0196

Rhestr Anrhydedd y rhai fu’n gwasanaethu yn y Rhyfel Byd Cyntaf, Caple Cymraeg Kings Cross, Llundain

Rhestr Anrhydedd

Rhestr Anrhydedd y rhai fu’n gwasanaethu yn y Rhyfel Byd Cyntaf, Caple Cymraeg Kings Cross, Llundain

Enw Annie Breeze ar Restr Anrhydedd y rhai fu’n gwasanaethu yn y Rhyfel Byd Cyntaf, Capel Cymraeg Kings Cross, Llundain.

Enw Annir Breeze anr Restr Anrhydedd

Enw Annie Breeze ar Restr Anrhydedd y rhai fu’n gwasanaethu yn y Rhyfel Byd Cyntaf, Capel Cymraeg Kings Cross, Llundain.


Adroddiad papur newydd am Annie Breeze, Cambrain News and Merioneth Standard 3ydd Tachwedd 1916

Adroddiad papur newydd

Adroddiad papur newydd am Annie Breeze, Cambrain News and Merioneth Standard 3ydd Tachwedd 1916


Hannah Dunlop Mark

Man geni: Pen-y-bont ar Ogwr

Gwasanaeth: Nyrs, TFNS

Marwolaeth: 1918/10/10, Ysbyty Cyffredinol Rhif 1, Fazackerley, Lerpwl, Pneumonia following influenza / Niwmonia yn dilyn y ffliw

Nodiadau: Ymddengys i Hannah, a oedd yn nyrs wedi ei hyfforddi, fawr o’r Ffliw Sbaenaidd. Roedd hi’n 23 mlwydd oed pan fu farw, claddwyd ym mynwent Pen-y-bont ar Ogwr

Ffynonellau: http://www.cwgc.org/find-war-dead.aspx?cpage=1

Cyfeirnod: WaW0208

Casglwyd llun Hannah gan Isbwyllgor Menywod yr Imperial War Museum yn rhan oi chasgliad o fenywod a fu farw yn ystod y rhyfel.

Hannah Dunlop Mark

Casglwyd llun Hannah gan Isbwyllgor Menywod yr Imperial War Museum yn rhan oi chasgliad o fenywod a fu farw yn ystod y rhyfel.

Llythyr at Ysgrifennydd y Pwyllgor Menywod gan frawd Hannah, yr Is-gapten David Mark, Tachwedd 16eg, 1918

Llythyr

Llythyr at Ysgrifennydd y Pwyllgor Menywod gan frawd Hannah, yr Is-gapten David Mark, Tachwedd 16eg, 1918


Rhybudd am farwolaeth Hannah, Glamorgan Gazette, 11fed Hydref 1918

Adroddiad Papur newydd

Rhybudd am farwolaeth Hannah, Glamorgan Gazette, 11fed Hydref 1918

Rhybudd yn coffáu marwolaeth Hannah yn y Glamorgan Gazette 10fed Hydref 1919

Rhybudd Coffáu

Rhybudd yn coffáu marwolaeth Hannah yn y Glamorgan Gazette 10fed Hydref 1919


Gwenllian Morris

Man geni: Aberystwyth ?

Gwasanaeth: Nyrs, TFNS, 1914 - 1918

Nodiadau: Roedd Gwenllian Morris yn nyrs ardal yn Nhreffynnon, yna yn Aberystwyth. Cafodd ei hanfon i ysbyty milwrol yn San Malo gyda’r Groes Goch Brydeinig yn Hydref 1914. Daliodd ddifftheria yno, ond gwellodd a gwirfoddolodd i ymuno ag Ysbyty Cronfa Gymorth Serbia yn 1915. Gweithiodd ei huned ym Malta a’r Dardanelles cyn cyrraedd Serbia. Cawsant eu cipio’n ystod gaeaf 1915/16 gan y fyddin Fwlgaraidd / Awstraidd, ond parhaodd i weithio yn bennaf gyda chleifion teifws. Ni wyddys pryd y dychwelodd i Brydain, ond derbyniodd ei medalau rhyfel yn 1921 (ar y cerdyn disgrifir hi yn Chwaer gydag Ail Uned Ffermwyr Prydain – dirgelwch*)
*Mae’r dirgelwch am y British Farmers Unit wedi ei ddatrys gan Nigel Callaghan, diolch yn fawr iddo. ‘Rwyf wedi rhyw fath o egluro’r sylw yng nghofnod Gwenllian Morris sy’n cyfeirio ati fel British Farmers Unit. Roedd yr uned yn bodoli mewn gwirionedd. Roedd o leiaf ddwy ohonynt, a ariennid gan arian a godwyd gan ffermwyr (British Farmers Red Cross Fund) ac roeddent yn Serbia yn 1915.’

Cyfeirnod: WaW0258

Cerdyn y Groes Goch ar gyfer Gwenllian Morris

Cerdyn cofnod y Groes Goch

Cerdyn y Groes Goch ar gyfer Gwenllian Morris

Erthygl am waith Gwenllian Morris yn Ffrainc. Flintshire Observer 19 Tachwedd 1914

Adroddiad papur newydd

Erthygl am waith Gwenllian Morris yn Ffrainc. Flintshire Observer 19 Tachwedd 1914


Erthygl am waith Gwenllian Morris gyda Chronfa Gymorth Serbia. Flintshire Observer 19eg Awst 1915

Adroddiad papur newydd

Erthygl am waith Gwenllian Morris gyda Chronfa Gymorth Serbia. Flintshire Observer 19eg Awst 1915

Adroddiad darluniadol am amser Gwenllian Morris yn Serbia gan gynnwys ei charchariad. Cambrian News 11eg Chwefror 1916

Adroddiad papur newydd a llun

Adroddiad darluniadol am amser Gwenllian Morris yn Serbia gan gynnwys ei charchariad. Cambrian News 11eg Chwefror 1916


Cerdyn medal Gwenllian Morris lle nodir mai Ail Uned Ffermwyr Prydain oedd ei huned.

Cerdyn medal

Cerdyn medal Gwenllian Morris lle nodir mai Ail Uned Ffermwyr Prydain oedd ei huned.


Lilly Huntley

Man geni: Bradford

Gwasanaeth: Nyrs, TFNS, 1914 - 1918

Nodiadau: Ganwyd Lilly Huntley yn Bradford a hyfforddodd yn Llundain. Roedd wedi bod yn gweithio yn Arolygwr i’r Swyddog Meddygol yn Adran Iechyd Caerdydd. Ymunodd â’r Groes Goch ar 1af Medi 1914 a chafodd ei hanfon i Gastell-nedd, yn nyrs staff i ddechrau ac yna’n chwaer. Enillodd Y Groes Goch Frenhinol. Ar ôl y Rhyfel daeth yn Bennaeth y gwasanaethau Bydwreigiaeth yng Nghaerdydd. Gwelir ei henw ar y Rhestr Anrhydedd yn Neuadd y Ddinas Caerdydd.

Cyfeirnod: WaW0263

Y Chwaer Lilly Huntley, TFNS. Trwy garedigrwydd Archifau Morgannwg

Lilly Huntley

Y Chwaer Lilly Huntley, TFNS. Trwy garedigrwydd Archifau Morgannwg

Enw Lilly Huntley ar Restr Anrhydedd Neuadd y Ddinas Caerdydd

Rhestr Anrhydedd, Neuadd y Ddinas Caerdydd

Enw Lilly Huntley ar Restr Anrhydedd Neuadd y Ddinas Caerdydd


Adroddiad am gyflwyno’r Groes Goch Frenhinol i’r Chwaer Lilly Huntley, Herald of Wales and Monmouthshire Recorder 14eg Hydref 1916.

Adroddiad papur newydd

Adroddiad am gyflwyno’r Groes Goch Frenhinol i’r Chwaer Lilly Huntley, Herald of Wales and Monmouthshire Recorder 14eg Hydref 1916.


Katherine Conway-Jones

Man geni: Bangor

Gwasanaeth: Nyrs, TFNS, 1914 - 1917

Marwolaeth: After / Ar ôl 1947, Achos anhysbys

Nodiadau: Ganwyd Katherine Conway-Jones tua 1880 a hyfforddodd yn Leicester Infirmary a ailenwyd yn 1914 yn 5th Northern General Hospital (ac a newidiwyd yn ôl wedyn). Yn 1915 gwirfoddolodd i weithio tramor, gan wasanaethu’n gyntaf yn Ffrainc ac wedyn ar longau ysbyty yn gwasanaethu’r Dardanelles, yr Aifft, Mesopotamia a German East Africa. Penodwyd hi’n fetron ar HMHS Oxfordshire yn Ebrill 1916. Yn haf 1917 dwedwyd nad oedd yn addas i weithio yn y trofannau bellach, ond yn addas i wasanaethu yn yr Aifft, a dychwelodd i’r DU ar Maheno, llong ysbyty Seland Newydd, lle gwasanaethodd unwaith eto yn Fetron. Treuliodd weddill ei hamser yng Nghaerlŷr. Soniwyd amdani mewn adroddiadau deirgawith, ac enillodd y Groes Goch Frenhinol ail ddosbarth yn 1916 an ei gwaith yn y Dardanelles, a dosbarth cyntaf yn 1917 am ei dewrder pan ymosodwyd ar SS Tyndareus oddi ar Dde’r Affrig. Gwerthwyd ei medalau am £2,800 yn 2015. rnAr ôl gadael y TFNS yn 1919 ymfudodd i Ganada i sefydlu tyddyn ar Ynys Lulu, Vancouver, gyda Julia Hamilton, nyrs o Ganada a gwrddodd yn Salonica. rnCeir ffeil drwchus o bapurau swyddogol Katherine yn yr Archifau Cenedlaethol.

Ffynonellau: National Archives WO 399_10526

Cyfeirnod: WaW0273

Roedd Katherine yn fetron ar y llong hon, yn teithio drwy Gamlas Suez i India ac yn ôl i Dde a Dwyrain Affrica.

HMHS Oxfordshire

Roedd Katherine yn fetron ar y llong hon, yn teithio drwy Gamlas Suez i India ac yn ôl i Dde a Dwyrain Affrica.

Adroddiad am wobrwyo Katherine Conway-Jones â’r Groes Goch Frenhinol, Y Dydd 22ain Mehefin 1917

Adroddiad papur newydd

Adroddiad am wobrwyo Katherine Conway-Jones â’r Groes Goch Frenhinol, Y Dydd 22ain Mehefin 1917


Llythyr oddi wrth K C-J yn ceisio hawlio’n ôl -weithredol Lwfans Mesopotamia yr oedd gan nyrsys a fu’n gweithio i’r dwyrain o’r Suez hawl iddo. Gwrthodwyd hi, ond ymgeisiodd eto yn 1947.

Lythyr

Llythyr oddi wrth K C-J yn ceisio hawlio’n ôl -weithredol Lwfans Mesopotamia yr oedd gan nyrsys a fu’n gweithio i’r dwyrain o’r Suez hawl iddo. Gwrthodwyd hi, ond ymgeisiodd eto yn 1947.

Llythyr oddi wrth K C-J yn ceisio hawlio’n ôl -weithredol Lwfans Mesopotamia yr oedd gan nyrsys a fu’n gweithio i’r dwyrain o’r Suez hawl iddo. Gwrthodwyd hi, ond ymgeisiodd eto yn 1947. (cefn)

Lythyr (cefn)

Llythyr oddi wrth K C-J yn ceisio hawlio’n ôl -weithredol Lwfans Mesopotamia yr oedd gan nyrsys a fu’n gweithio i’r dwyrain o’r Suez hawl iddo. Gwrthodwyd hi, ond ymgeisiodd eto yn 1947. (cefn)


Elizabeth Anne Montgomery Wilson

Man geni: anhysbys

Gwasanaeth: Nyrs (Prif Fetron), TFNS, 1914 - 1919

Nodiadau: Bu Elizabeth Montgomery Wilson yn gwasanaethu yn Rhyfel y Boer, yn uwcharolygydd Gwasanaeth Nyrsio Byddin Gristnogol y Dywysoges. Roedd hi’n Fetron Ysbyty Infirmary Caerdydd eisoes, ac yn Brif Fetron pan ddaeth yr ysbyty yn 3ydd Ysbyty Cyffredinol y Gorllewin yn 1914. Dychwelodd i swydd metron ar ddiwedd y rhyfel.

Cyfeirnod: WaW0339

Elizabeth Montgomery Wilson yn narlun Margaret Lindsay Williams o 3ydd Ysbyty Cyffredinol y Gorllewin. Mae hi ar y chwith.

Elizabeth Montgomery Wilson

Elizabeth Montgomery Wilson yn narlun Margaret Lindsay Williams o 3ydd Ysbyty Cyffredinol y Gorllewin. Mae hi ar y chwith.

Gwobr o far i’r Groes Goch Frenhinol a gyhoeddwyd yn y London Gazette. Roedd Elizabeth Montgomery Wilson eisoes wedi derbyn yr anrhydedd hwn yn gynt yn y rhyfel. London Gazette13th January 1920

London Gazette

Gwobr o far i’r Groes Goch Frenhinol a gyhoeddwyd yn y London Gazette. Roedd Elizabeth Montgomery Wilson eisoes wedi derbyn yr anrhydedd hwn yn gynt yn y rhyfel. London Gazette13th January 1920


Sarah Annie Evans (later Kyght)

Man geni: Caerfyrddin

Gwasanaeth: Nyrs, TFNS, 1914 - 1919

Nodiadau: Gweithiai dau riant Annie, i Undeb Gwarcheidwaid Deddf y Tlodion ac yn 13 oed daeth hi’n ddisgybl-athrawes. Yn ddiweddarach hyfforddodd yn nyrs yn Ysbyty Frenhinol Bryste ac ymunodd â’r TFNS. Ar ddechrau’r rhyfel daeth Ysbyty Frenhinol Bryste yn Ysbyty Filwrol. Anfonwyd Annie i’r Aifft yn Hydref 1915, ac yna cafodd ei throsglwyddo i HMHS Braemar Castle yn Ebrill 1916, lle’r arhosodd nes iddi gael ei tharo gan ffrwydron ym Môr yr Aegean ar 23ain Tachwedd. Ni chollwyd bywydau, ond treuliodd beth amser yn y môr. Treuliodd weddill y rhyfel yn Ffrainc, lle dyrchafwyd hi’n Chwaer. Cafodd ei diswyddo o’r FNS gyda geirda clodwiw, yn 1919, a dychwelodd i Ysbyty Frenhinol Bryste – redden nhw wrth eu bodd ei chael yn ôl yno, meddid. Gadawodd nyrsio a’r TFNS pan briododd hi Bert Kyght yn 1923

Cyfeirnod: WaW0394

Adroddiad am ymadawiad Sarah am yr Aifft. Carmarthen Journal 29ain Hydref 1915.

Adroddiad papur newydd

Adroddiad am ymadawiad Sarah am yr Aifft. Carmarthen Journal 29ain Hydref 1915.

Adroddiad am yrfa Sarah, a gyhoeddwyd pan oedd hi adref ar ymweliad. Carmarthen Journal 29ain Tachwedd 1918.

Adroddiad papur newydd

Adroddiad am yrfa Sarah, a gyhoeddwyd pan oedd hi adref ar ymweliad. Carmarthen Journal 29ain Tachwedd 1918.


Llythyr gan Sarah Annie Evans yn hawlio seren 1914-1915, a ysgrifennwyd yn 1920.

Llythyr

Llythyr gan Sarah Annie Evans yn hawlio seren 1914-1915, a ysgrifennwyd yn 1920.


Gwenllian Lewis

Man geni: Treharis

Gwasanaeth: Nyrs, TFNS, November/Tachwedd 1914 – Jul

Nodiadau: Ymddengys i Gwenllian Lewis weithio yn nyrs breifat yng Nghanolbarth Lloegr cyn cael ei galw i ymrestru yn 1914. Treuliodd dair blynedd yn y 5fed Ysbyty Cyffredinol Gogleddol yng Nghaerlŷr cyn mynd i Ffrainc yn 1917. Arhosodd yno tan yn gynnar yn 1919 ac yna dychwelodd i Gaerlŷr. Mae pob un o’i gwerthusiadau blynyddol yn cyfeirio ati yn ‘nyrs dda’ a oedd yn garedig wrth y cleifion. Colli ei bathodyn TFNS oedd yr unig beth wnaeth hi o le, a gorfu iddi dalu am un newydd yn ei le.

Cyfeirnod: WaW0426

Adroddiad blynyddol olaf Gwenllian Lewis cyn iddi gael ei hanfon i Ffrainc.

Arolwg Blynyddol

Adroddiad blynyddol olaf Gwenllian Lewis cyn iddi gael ei hanfon i Ffrainc.

Tystlythyr y TFNS ar gyfer Gwenllian Lewis wrth iddi ymddeol o’r fyddin.

Tystlythyr

Tystlythyr y TFNS ar gyfer Gwenllian Lewis wrth iddi ymddeol o’r fyddin.


Hannah Jane Davies

Man geni: Aberpennar

Gwasanaeth: Nyrs, TFNS, 1918/06/13 – 1919/03/26

Nodiadau: Roedd Hannah Davies yn nyrs dan hyfforddiant yn Ysbyty Milton, Portsmouth pan gafodd ei galw i fyny i Wasanaethu Gartref yn 3edd Ysbyty Cyffredinol Orllewinol Caerdydd, lle cafodd ei dyrchafu’n nyrs staff. Ymddengys iddi ddal y ffliw yn Chwefror 1919, pan y caiff ei disgrifio yn ‘welw’ ac anemig. Efallai mai dyma pam y cafodd ei rhyddhau o’i gwaith ym mis Mawrth 1919. Parhaodd i fod yn gysylltiedig â Gwasanaeth Nyrsio’r Fyddin Diriogaethol (dan ei enw newydd) nes iddi ymddeol yn 1936

Ffynonellau: WO-399-10779

Cyfeirnod: WaW0431

Cofnod o waith Hannah Davies gyda’r TFNS

Cofnod crynodeb

Cofnod o waith Hannah Davies gyda’r TFNS

Anogid aelodau’r lluoedd arfog i lenwi datganiad anabledd wrth gael eu rhyddhau fel y gallent ei ddefnyddio yn dystiolaeth mewn unrhyw gais yswiriant yn y dyfodol.

Datganiad o anabledd [rhan]

Anogid aelodau’r lluoedd arfog i lenwi datganiad anabledd wrth gael eu rhyddhau fel y gallent ei ddefnyddio yn dystiolaeth mewn unrhyw gais yswiriant yn y dyfodol.


Zillah Mary Jones

Man geni: Llanpumsaint

Gwasanaeth: Nyrs, TFNS, 1914 - 1919

Nodiadau: Ganwyd Zillah yn sir Gaerfyrddin yn 1870 a hyfforddodd yn Ysbyty St Bartholomew Llundain. Ymddengys iddi weithio yn nyrs breifat am sawl blwyddyn, swydd a olygai fynd gyda chleifion i’r Aifft ac India’r Gorllewin, yna cafodd ei galw i fyny yn 1914 i wasanaethu ar long ysbyty Carisbrooke Castle. Roedd rhai o’r milwyr Cymreig yr oedd hi’n gofalu amdanynt wrth eu bodd i gael rhywun mewn awdurdod oedd yn siarad Cymraeg. Tra yno cafodd ei dyrchafu o fod yn Nyrs Staff i Chwaer. Yn ôl ei hunangofiant, roedd wedi gobeithio ymuno a Gwasanaeth Nyrsio yr RN, ac wedi anghofio iddi arwyddo i fod yn y TFNS. Ym mis Hydref 1915 cafodd ei hanfon i’r 4edd Ysbyty Cyffredinol Gogleddol yn Lincoln, er ei bod yn gobeithio cael gweithio ar long ysbyty arall. Mae’n cofnodi bod yr un a gymerodd ei lle ar y Carisbrooke Castle yn dioddef yn ddifrifol o salwch môr. Tra oedd hi’n Lincoln (lle bu am weddill y rhyfel) cafodd ddamwain ar ei beic a thorri ei bigwrn yn ddrwg. Ceir llawer o lythyrau am hyn yn ffeil y Swyddfa Ryfel. Ar ol cael ei rhyddhau dychwelodd i wneud nyrsio preifat. Cyhoeddwyd ei hunangofiant yn 1964.

Ffynonellau: A Sister’s Log: A Nurse\\\'s Reminiscences. Gomerian Press, 1964

Cyfeirnod: WaW0432

Tdalen flaen y Chwaer Zillah Jones yn ei hunangofiant ‘A Sister’s Log’

Zillah Jones

Tdalen flaen y Chwaer Zillah Jones yn ei hunangofiant ‘A Sister’s Log’

Gwasanaethodd Zillah Jones ar y llong hon 1914-1915

HMHS Carisbrooke Castle

Gwasanaethodd Zillah Jones ar y llong hon 1914-1915


Adroddiad a nbrofiadau Zillah Jones ar fwrdd y llong.

Adroddiad papur newydd

Adroddiad a nbrofiadau Zillah Jones ar fwrdd y llong.

Adroddiad am brofiad Zillah Jones ar fwrdd y llong [parhad]

Adroddiad papur newydd [2]

Adroddiad am brofiad Zillah Jones ar fwrdd y llong [parhad]


Un o drafodion y bwrdd meddygol pan dorrodd Zillah Jones ei bigwrn.

Bwrdd meddygol

Un o drafodion y bwrdd meddygol pan dorrodd Zillah Jones ei bigwrn.


Margaret Lewis (Morris)

Man geni: Merthyr Tydful

Gwasanaeth: TFNS, 1916 - 1919

Nodiadau: Hyfforddodd Margaret Lewis yn Cumberland ac roedd yn Nyrs Ardal (Queen’s) cyn ymuno â staff y 4ydd Ysbyty Cyffredinol Deheuol (Southern General Hospital) yn Plymouth yn Nhachwedd 1916. Anfonwyd hi i Ffrainc yn 1917 a gwasanaethodd mewn sawl ysbyty a gorsafoedd clirio rhai a anafwyd. Cafodd gynnig cyfle i wasanaethu ‘yn y Dwyrain’ yn lle cael ei dadfyddino yn 1919, ond gwrthododd. Yn hytrach arhosodd gyda’r TANS (dan ei enw newydd) am sawl blwyddyn, gan gael ei dyrchafu o Nyrs Staff i Chwaer yn 1922, dywedir ei bod ‘yn dda ei thymer ac yn ddoeth’. Ymddiswyddodd ar ol priodi yn 1928.

Cyfeirnod: WaW0457

Cofnod o fanylion Margaret Lewis pan y dadfyddinwyd hi o’r TFNS

Dogfen

Cofnod o fanylion Margaret Lewis pan y dadfyddinwyd hi o’r TFNS

Cofnod teithio ar gyfer Margaret Lewis Gorffennaf 1919

Dogfen

Cofnod teithio ar gyfer Margaret Lewis Gorffennaf 1919


Rhan o lythyr oddi wrth Margaret Lewis i Swyddfa’r Rhyfel yn rhestru lle bu’n gwasanaethu.

Llythyr

Rhan o lythyr oddi wrth Margaret Lewis i Swyddfa’r Rhyfel yn rhestru lle bu’n gwasanaethu.



Administration